Баш кесмек бар, тил кесмек жок.

                                                                       Эл макалы

 

Айланайындар?! Менин көзүм жумулганда өлүмтүгүмө- ашты кошуп өткөзгүлө? Себеби, бир жылдан кийин(1916) кыргызга кыргын түшөт. Андан ары деле журтубуз жыргап кетпейт. Ошондон кылым аралыгы «Сууга заара ушаткан (кабат үйдө жашаган) кайридин заман», анан «Кыргыз-ит жээр, бит жээр, ар ким өзүн хан шайлаган-убара

     заман» (2016) өткөндө гана кыргызга - «кыр ашкан заман» келет.

                                                                                                                           Байзак

Күз келгени саясий оюндардын күнү тууйт, бийлик атаандаштары кезектеги жыйындарын, көчө жүрүштөрүн, коомдук пикирди козутуучу иш чараларын башташат. Бийлик башындагылардын дарегине биртоп ачуу сындар айтылат. Нааразылык чегинен чыгып кетсе кезектеги “элдик революциянын” дагы бир сценарийи ойнолуп кетиши деле  ыктымал.

Азыркы өкмөт жаңы ишке киришип жатканда премьер-министр Жоомарт Оторбаев ар бир министрди маал-маалы менен маалымат жыйындарды өткөрүп, жарандык коомдун өкүлдөрү менен байма-бай жолугуп турууну милдеттендирген болчу. Оторбаев ушул айда өкмөт мүчөлөрүнөн отчет алат. Бийликтеги ишенимдүү булактардын билдиришинче, берилген планды убагында аткарбаган, ишин жөндөй албаган кээ бир министрлер кызматтан алынмакчы. Алардын арасында маданият, маалымат жана туризм министри Камила Талиеванын да ысымы аталууда.

Өткөн жумада Бишкек гарнизонунун Аскердик соту 2010-жылдын 6-7-апрелиндеги окуялар боюнча өз өкүмүн угузду. 90го жакын адамдын өмүрүн алган апрель окуясынын анткен менен, көптөгөн түйүндөрү чечилбей калып кетти. Окту биринчи ким кайсыл жактан аткандыгы, айрым тизмедеги баатырлардын эмне себептен башка жактан өлгөндөн кийин аянтка ташылып келгендиги, каза тапкандардын бир тобунун кантип окту далысынан жегени (Ак үйдү көздөй чуркап баратканда артынан атылган) ж.б. ушу сыяктуу суроолор көп.

“Ата-Журт” мекенчил партиясынын лидери, ар дайым чындыкты айткандан тартынбаган, бул мүнөзү үчүн камакка алынып, депутаттык мандатынан бери ажыраган Камчыбек Ташиевдин НТС телеканалына берген маеги азыркыга чейин коомчулук тарабынан кызуу талкууга алынып, ар кандай ойлорду жаратууда.

 
Бишкекте жер тилкелерин мыйзамсыз бөлүштүрүү жана жең ичинен жер сатуу көз боёмочулугуна байланыштуу көмүскө иштердин дагы бири ашкереленди.

Же электр энергиясынын баасын көтөрүүгө ашыккан атамбаевдик бийликтин күнү бүткөнү калдыбы?

Бийлик кеч боло электе эсине келип, адам тагдырларын талкалаганды коюп, адилеттүүлүккө карай жүзүн бурушу керек. Ошол аракетине жараша болот баары. Антпесе, ажонун улам журналисттерге жолуккан сайын бийликтеги мөөнөтү бүтүшүнө канча убакыт калганын санап бергени түккө да арзыбай калат. Ал мөөнөтү күтүүсүз токтоп калышы мүмкүн да...

Оторбаевдин өкмөтү ишке киришери менен коомчулукта “биринчи вице-премьер-министр” кызматы баш мыйзамда көрсөтүлбөгөндүгү, демек, ал орунду Т.Сарпашев мыйзамсыз ээлей баштагандыгы кызуу талкууга алынган болчу. Атүгүл, ал багыттагы талаш-тартыш ушул убакка чейин созулуп, бул маселени тактап берүү талабы менен коомдук ишмер Каныбек Абдыкадыровго окшоп Конституциялык палатага кайралгандар да бар. Парламентте да Сарпашевдин персонасынын тегерегинде көп талкуулар болуп, ага караштуу “Градиент” фирмасынын тендерлерди адатынан көбүрөөк ута баштаганы айтылган болчу. Деги Т.Сарпашев өзү ким? Экономикалык оор маселелерди кызматына жараш чечкенге анын дарамети канчалык? Бул маселеге бир баш катырып көрдүк.

Оштогу копурого Россиядан карыз акча, грант алып,  маселени чечтим деп барган Өлкө башчысы Алмазбек Атамбаев газ маселесин кандай чече тургандыгын билдирди.

Ош облусунун мурунку ички иштер башкармалыгынын  башчысы Абдылда Капаров  массалык маалымат каражаттарынан бир нече жолу Ош облусунун губернатору Сооронбай Жээнбеков 2010-жылы июнь коогалаңында Өкмөттөн берилген 3 млн. АКШ долларын жеп кетти, аны ошол кездеги Убактылуу Өкмөттүн мүчөсү Дүйшөн Чотонов алып келген болчу деп айтып келген. Бул боюнча С. Жээнбеков А. Капаровду сотко берип, укук коргоо органдары да ал акчанын сары изине түшкөн болчу. С.Жээнбековдун адвокаты В.Вахидов ал акча боюнча төмөндөгүдөй билдирүү таратты.

10-июнда 2010-жылы өлкөбүздүн түштүк аймагында орун алган Ош коогалаңына 4 жыл болот. Бирок,  500гө жакын адамдын өмүрү кыйылып, 40ка жакыны ушул күнгө чейин дайынсыз жок болуп, мамлекетке миллиарддаган сом зыян келтирген, эң негизгиси Кыргызстандын жарымын (түштүгүн) автономия катары бөлүп кетүүнү көздөгөн өзбек сепаратисттеринин бири да кармалып, сот жообуна тартылган жок. Кармалмак турсун, К.Батыров, Д.Сабиров, К.Абдуллаева жана башка котур ташын койнуна каткан кыргыз элинин душмандары ар кайсы чет өлкөлөрдө баш калакалап, чардап жашап жүрүшсө (алар жөн жатпагандыр...), дагы башка айрым ниеттеш жана тилектештери акырын жылып Кыргызстанга кирип, эл арасына кошулуп кетишүүдө.

“Мегакомдун” тегерегиндеги кылмыш ишин негизининен кароо дагы эле баштала элек. Андан бери 2,5 жыл өттү. Башында миллиондогон коррупциялык схема катуу жарыяланды эле, андан соң ал айыптын миллиондору кургап соолуп отуруп, эми болсо мазмунун унутуп да калды. Азыр соттук иликтөө сотту кантип укуктук нукка келтирүү жөнүндө болуп жатат.

Сот “ата-журтчу” депутат А.Келдибековдун камактагы мөөнөтүн дагы бир айга, тагыраагы, 27-июнга чейин узартты. Ансыз деле Ахматбек Келдибековдун саясий буйрутма боюнча камалганы маалым болгон убакта, коомчулук бул чечимди так тескерисинен кабыл алды. Биз бул тууралуу эл тааныган “каймактардан” жооп алдык.

Тээ атам замандан бери ак нерсе актын, кара нерсе каранын ролун ойноп келе жатканы баарына  текши маалым. Союз тараганы ак ниетте ак мрамор таш менен салынган Ак үйдү кара тосмо менен тосуп койгону, эгемендүү элибиздин иши алдыга жылбай келе жатат. Эмнеге Ак үйдү кара тосмо менен тосуп коюшту? Ушул суроого жооп табуу кыйын болуп турат. 

"Мегакомдон" ири суммадагы акчаларды чыгарып кеткендиги айтылып, камакка алынып, соттолуп жаткан Алмазбек Абековдун ачуу чындыгы

Жаңы өкмөт дайындалып ишке киришкени айдан ашты. Жоомарт Оторбаев былк этпей, зымпыйып отурганы болбосо, кыймылдаганы деле, ишинен бир майнап чыгарары деле байкалбайт. Чек арадагы жаңжалдар уланып, жаңы вицеси эски адаты боюнча барымтага түшүп, чыңалуу күч алып барат. Түштүк тарап газы жок калып,  көпчүлүк тамак бышыруу ж.б. күнүмдүк керектөөлөр үчүн электр энергиясын колдонууга өттү. Электрдин тартыштыгынан кубаттуулугу төмөн болуп, тамак 2-3 саатта араң бышып, көп кабатту үйлөрдүн жашоочулары короого казан асып, от жагып,  дааратканаларга сырттан суу ташып, кирип-чыгып бийликти каргап жатат.

Союздан мураска калган өксүк өнөр-жай, өндүрүш базар экономикасынын шартына, талабына жооп бере албай, сырткы базардын атаандаштыгына туруштук бербей куруп, постсоветтик өлкөлөрдү экономикалык өнөктөшүүгө, рыногун бирге коргоого мажбурлап, Бажы союзунун түзүлүшүнө түрткү болду. Бирок, Кыргызстандын ички дүн продукциясы (ИДП) жан башына чакканда 1300 доллар экенин эске алсак, экономикасы 10-15 эсе күчтүү өлкөлөр менен кантип өнөктөш боло алат?

“Адам болуш кыйын, күн сайын адам болуш андан да кыйын”,- деп залкар инсаныбыз, улуу жазуучу Чыңгыз Айтматов таамай айткан. Анткени адам деген атты сактап, жашоодо өзүнүн тазалыгы менен жасаган аракети дал келиши абзел. Адамдык сапатты бийик тутуп, жашоо кечирген адамдар сейрек кездешет. Биз сөз кылып жаткан каарман дал ошол сейректиктердин бири - Рустам Маманов. 

Мына турмуш ѳз нугу менен баарын ѳз ордуна коет деген сѳздүн кези келди. Мурунку оппозиция, азыркы бийлик, мурун калптын негизинде энергетиканын проблемаларын кѳтѳрүп, Бакиевди оодарып , кызматтан кетирип баарын кыйратабыз, жыргатабыз деген калптары эми кѳп ѳтпѳй эле ачыкка чыгып атат.