Кыргызстандын тунгуч президенти, профессор, Россия илимдер академиясынын академиги, М.В. Ломоносов, физика-математика илимдеринин доктору, Москва мамлекеттик университетинин ректору Аскар Акаев Виктор Садовничий менен биргеликте “Дүйнөлүк экономиканын өнүгүүсүндөгү санариптик циклин болжолдогон математикалык моделдери (2020-2050-жылдар)” аттуу монографиясын басып чыгарды. Бул тууралуу биздин басылмага мурдагы мамлекет башчынын санаалаштары  кабарлады.

Бизге жеткен маалыматтарга  караганда аталган монография “Москва мамлекеттик университетинин көрүнүктүү окумуштууларынын эмгектери” сериясында жарык көргөн.

"Монография биринчи жолу системалуу түрдө келе жаткан санариптик экономиканын (2020-2050) математикалык негиздерин баяндап, дүйнөлүк экономиканын өнүгүүсүндөгү алтынчы улуу Кондратьев циклин (GLC) билдирет. Китептин биринчи бөлүгү Шумпетердин – Кондратьевдин узак мөөнөттүү экономикалык өнүгүүнүн инновациялык-циклдик теориясынын талдоосу, ал тең салмактуу эмес жана туруксуз экономикалык өнүгүүнү болжолдоо үчүн эң ылайыктуу болуп саналат. Тенденциянын жана циклдик флуктуациялардын өз ара аракети, бул флуктуациянын теориясын эң адекваттуу түрдө сүрөттөйт.

Китептин экинчи бөлүгүндө өзүнүн натыйжалуулугун практикада көрсөткөн математикалык моделдер камтылган жана экономикадагы кризистик кубулуштарды кыска жана орто мөөнөттүү болжолдоого арналган. Узак мөөнөттүү болжолдоо моделдери маалыматты өндүрүүнүн ылдамдыгына жараша технологиялык прогрессти эсептөө жана болжолдоо үчүн маалыматтык моделге негизделген. Ошондой эле санариптик доордо негизги кыймылдаткыч күч "адам + интеллектуалдык машина (IM)" симбиозу болоору, анда адам башкы ролду ойной тургандыгы көрсөтүлгөн.

Китептин үчүнчү бөлүгүндө кытайлык «Бир алкак, бир жол» мегадолбоорунун санариптик доорунда ишке ашырылган улуттук, аймактык жана глобалдык долбоорлорду моделдөө жана болжолдоо мисалдары жана Россиянын темир жол тармагын кеңейтүү жана жогорку ылдамдыкта модернизациялоо боюнча долбоорлор берилген. Сибирь жана Ыраакы Чыгыш жана алардын Евразия өлкөлөрүнүн континентинин экономикасына тийгизген таасири; Россиянын экономикасын өнүктүрүүдө инновациялык ачылыш стратегиялары; глобалдык демографиялык динамикасынын өсүү тенденциясын төмөндөө тенденциясына өзгөртүүдө санариптик доордо маалыматтык технологияларды кеңири колдонуунун революциялык ролу.

Китеп дүйнөлүк динамикадагы тең салмаксыз жана туруксуз процесстердин узак мөөнөттүү өнүгүүсүн математикалык моделдөө жана болжолдоо маселелерине кызыккан магистранттарга, аспиранттарга жана изилдөөчүлөргө арналган», — деп айтылат китептин сүрөттөмөсүндө. Кыскасы, Аскар Акаев мына ушундай чоң эмгек жасап, дүйнөлүк экономиканын өнүгүшүн 30 жыл алдыга иликтеген монографиясын чыгарды.

Чынайым Кутманалиева