УКМКнын башчысы Камчыбек Ташиевдин жасап жаткан жумушуна байланыштуу ар кандай сөздөр жүрүп турат
Кээ бирөөлөр: “Жок кылынган Көлбаевдин уюшкан кылмыштуу тобун каржылагандарды кармоо менен алектенип калды”,- деп айтышат. Айрымдар кененирээк жооп беришет: "Уюшкан кылмыштуулук менен күрөшөт".
Журналист Өткүрбек Рахманов:”Генерал кылмыштуулук менен гана күрөшпөстөн, мамлекеттик институттарды, өлкөдөгү туруктуулукту, мыйзамдуулукту жана тартипти бузуучу коррупциялык таасирден коргойт”- деп түшүндүрөт.
Генерал Ташиев, Рахманов жазгандай, “Братский круг” деп аталган топтун ишине кийлигишкени үчүн аң-сезимдүү тобокелчиликке барууда.
Аталган чөйрөгө карата да ар кандай көз караштар бар. Кээ бир адамдар мындай эл аралык бандиттик уюмдун бар экенин кескин четке кагышат. Кээ бирөөлөр бар деп ишенишет (“айлампа”) жана ага саясий жана бизнес элита менен тыгыз байланышкан мыйзамдагы эң таасирдүү уурулар кирет.
Бирок, дүйнөнүн кайсы бир мамлекетинде болуп жаткан бардык коомдук-саясий процесстерге таасир этүүгө, анын жолунда турууга батынгандарга кысым көрсөтүүгө жана жок кылууга жөндөмдүү кандайдыр бир эл аралык мафиянын абсолюттук реалдуулук экенине эч ким олуттуу шектенбесе керек. Аны "ички чөйрө" деп атоого болбойт, бирок мунун кандай айырмасы бар? Бул анын күчүн азыраак же коркунучтуу кылбайт.
АКШнын Мамлекеттик департаментинин өкүлдөрү Кыргызстандын бийликтеринен анын эң таасирдүү мүчөлөрүнүн бири Камчы Көлбаевге карата тиешелүү чараларды көрүүнү суранганда, “братский круг” дегенди эскеришкен. Баңги аткезчилиги, курал-жарак жана адам сатуу, опузалап алуу, адам өлтүрүү – бул бир өлкөнүн, ал тургай бир аймактын масштабында эмес. Эгерде жер шарынын тынчтыкты сүйгөн, жаратман күчтөрү дал ушундай уюшкан жана бириккен болсо, баары түшүнгөн бир тилде баарлашса (уурулардын чөйрөсү сыяктуу) – дүйнө эбак эле гүлдөп-өнүгүүгө жетишмек...
Мамдепартамент “Камчыбек Көлбаевдин кылмыштуу тармагынын каржылык механизмдерин жок кылууга алып келген маалымат үчүн” бекер эле кайрылып, миллион доллар сунуштаган. Алар аны Кыргызстанда уккан жок. А.Акаев «демократия аралы» менен (өлкөнү парадоксалдуу түрдө ошол эле АКШ атаган) сыймыктанып, ар кандай шылтоолор менен акырындап эл аралык мафиоздорду республикага киргизген. Курманбек Бакиев эл аралык кылмыштуулуктун штабын түз эле капталында уюштурган – иниси Жаныштын активдүү катышуусу аркылуу. Алмазбек Атамбаев криминалга каршы кеңири масштабдагы күрөштүн бир бөлүгү катары коррупцияга каршы күрөш тууралуу көп жана жалындуу айтып, ошол эле учурда Акаевдин ишин байкабай улантып, бул жерде кылмыштуулук бар экенин, жакшы иштеп, гүлдөп жатканын байкабай калгандай болду. Сооронбай Жээнбеков криминал менен такыр күрөшкөн жок, негизги оппоненти Атамбаев менен болгон "согушка" басым жасады.
“Демократиянын аралы” кылмыш дүйнөсү үчүн гана демократиялуу болгон. Коля кыргызды тартип үчүн маал-маалы менен камап, кыска убакытка жайлуу отуруп, “абийир менен” бошотуп коюшкан. Ал башка өлкөлөрдөн келген кесиптештери менен байланыштарды түзүп, меймандарды - кылмыштуу иш-теги жолдошторду кабыл алды. Саясий жана бизнес элитаны кармап, байлыгын көбөйткөн. Жакында эле Ысык-Көлдүн түндүк жээгин аралап, ресторандарды, супермаркеттерди, май куюучу жайларды карап отуруп, кимдики экенин сурай албай койду. “Карабастын маркизасы” деп жергиликтүү тургундар сый-урмат менен Көлбаевдин каалаганын жасагандыгына ишарат кылып жооп беришкендигин билдирет.
Биздин мафиозубуз чет элдик таасирдүү кримавторитеттердин жардамы жана колдоосу менен биротоло уятсыз болуп, абийирин гана эмес, коркуу сезимин да жоготуп койгону эч кимдин оюна да келбеди окшойт. Ал мыйзамдагы ууру, урмат-сыйга ээ болгон. Эл ага таазим кылуу үчүн барышты. Эл ага тигил же бул оор кырдаалды мыйзамга, укук коргоо органдарынын кызматкерлерине таянбай чечип берүү өтүнүчү менен кайрылышкан. Анын өлүмү кыргыз коомчулугунун көпчүлүк бөлүгүн ушунчалык таң калтыргандыктан, улуу Чыңгыз Айтматовдун өлүмү да мындай маанилүү болгон эмес.
Көлбаев жөнүндө айтсак, анын эң жакын өнөктөшү, устаты жана демөөрчүсү – өзбекстандык «ишкер» Салимбай Абдувалиев жөнүндө айтпай коюуга болбойт. Бул жөнүндө акыркы убакта көп айтылды, бирок баары эмес. Бул фигура Көлбаевге караганда күчтүү жана таасирдүү болот. Салим-байбача чындыгында Кыргызстандын түштүгүн толугу менен талкалап, анда жашаган этникалык өзбектерге таянып, табигый түрдө түштүк элитасына жашоонун жана иш-аракеттердин планын таңуулап турган. Кеп оштук саясатчылардын жана ишкерлердин өзбек кримавторитети менен тыгыз “кызматташтыгы” жөнүндө гана эмес, анын Кыргызстандагы парламенттик шайлоого уятсыз кийлигишүүсү жөнүндө гана эмес, 2010-жылдагы Оштогу кандуу окуя (кудуреттүү Салим да алардын артында болушу керек) жөнүндө болууда.
Быйыл 31-августта белгилей турган Кыргыз Республикасынын Эгемендүүлүк күнү Кыргызстандын негизги эгемендүүлүгүн – кылмыштуулуктан көз карандысыздыгын билдирет. Камчыбек Ташиев президент Жапаровдун демилгеси менен өлкөнүн “заманбап” тарыхында биринчилерден болуп сөздөн чечкиндүү ишке өттү. Анын үстүнө ал республиканы ички кылмыштуулуктан тазалоо менен чектелбеди. Бандиттер тараканга окшош: кошуналары менен тынч жашап жатканда аларды өзүнчө батирге алып чыгуу пайдасыз. Эл аралык деңгээлде тартип орнош керек, муну баарынан да генерал түшүнөт.
«Мафия өлбөс» деген кеңири таралган сөз айкашы азыр талашсыз чындык болуп калды. Бул өтө оор жана жай иш болсо да, аны жеңүүгө болот.
«Ташиев эң коркунучтуу жана таасирдүү криминалдык тармактардын бири менен күрөшүп жатат», — деп жазат журналист Рахманов «бир тууган чөйрөгө» же башкача аталса дагы, «Бул түзүмдүн ишмердүүлүгүнө кийлигишүү Ташиев үчүн чоң тобокелчилик «Бир тууган чөйрөнүн» олуттуу таасири жана кысым көрсөтүүгө жана жооп кайтаруу чараларын уюштурууга жөндөмдүү ресурстары бар, Ташиев өзүнүн аракеттери Кыргызстандын коопсуздугун жана эгемендүүлүгүн камсыз кылуу үчүн зарыл экенин түшүнүп, аң-сезимдүү тобокелчиликке барат».
Генералдын өмүрүнө жана ден соолугуна кам көрүү керек экендиги түшүнүктүү. Ага чейин бир дагы кыргыз саясатчысы элдин кызыкчылыгы үчүн мындай тобокелчиликкке барган эмес. Министрлер кабинетинин башчысы Акылбек Жапаров былтыр президент УКМКнын төрагасынын коопсуздугуна өзгөчө көңүл буруп жатканын билдирген. Садыр Жапаров Камчыбек Ташиевдин ишине баа берип, анын коопсуздугун бекемдөөдө да элге таянат. Эл “темир генералдын” баркын эбак эле баалап, аны капа кылбоо керек экендигин түшүнүп калды жана колдон келгендин баарын жасайт.
“Вечерний Бишкек”
(эркин которулду)